Sociale verbloemingen. Vertellingen van klasse en identiteit, Rick van der Waarden, De Reactor, 7 July 2021

Ook in zijn vertelling kunnen we de talloze botsende stemmen horen. Op persoonlijk vlak typeert hij zijn puberidentiteit bijvoorbeeld als een in-zichzelf-verdeelde: hij is marxistisch, hemelt het proletariaat op in de strijd tegen de bourgeoisie, maar neemt bewust geen deel aan die klasse door zich tegen zijn ouders te keren en naar een universiteit te willen gaan. Die verdeeldheid ziet hij inmiddels als een uiting van de onverzoenlijke politieke houding van de arbeidersklasse. Daarom probeert hij het stemgedrag van zijn ouders en de manier waarop de Franse arbeidersklasse een plek vond in zowel het communisme als het extreemrechtse Front National (sinds 2018 het Rassemblement National) te begrijpen.

Of nu de praktische solidariteit van de fabriek doorslaggevend is of het concurrentiegevoel omdat je je baan wilt behouden, of het gevoel onderdeel uit te maken van een informeel netwerk van ouders die hun kinderen van school komen halen of de wanhoop vanwege de ontberingen van het leven in de wijk […]. Het zijn tegenovergestelde of in ieder geval uiteenlopende manieren om de sociale werkelijkheid voor te stellen en te proberen invloed uit te oefenen op de politieke koers van bestuurders, die elkaar niet per se uitsluiten.

Dat mensen uit de arbeidersklasse naar de uitersten van het politieke spectrum grijpen om hun stem te laten horen, is voor Eribon een manier om hun sociale bewegingsvrijheid te vergroten. Eveneens spiegelt dit verlangen naar speelruimte zich in zijn schrijfstijl, doordat Eribon genre-elementen met elkaar vermengt. In de epiloog merkt hij dan ook op dat het schrijven van Reims

alleen kon slagen door tussenkomst, of via het filter […] van culturele referenties: literaire, theoretische, politieke… Die helpen je bedenken en formuleren wat je precies probeert te zeggen, maar zorgen er vooral voor dat de emotionele belasting wordt geneutraliseerd – die waarschijnlijk ondraaglijk zou zijn als je zonder scherm de ‘echte’ werkelijkheid onder ogen moest zien.

@DeReactor